OrbitCast - sunucusu tek bayt ses göndermeyen senkron radyo

Bir internet radyosu kurmak istedim. Şart basitti: siteyi kim açarsa açsın aynı şarkının aynı saniyesini duysun. İleri sarma yok, atlama yok, baştan başlatma yok — gerçek bir radyo gibi.

Klasik çözüm bellidir: sunucuda bir ses akışı (Icecast, HLS) başlatırsın, herkes ona bağlanır. Ama o an iki fatura doğuyor: bant genişliği ve telif. 100 dinleyici 128 kbps'den saatte 5.7 GB eder ve çaldığın müziğin hakları sana ait değildir.

OrbitCast bu iki faturayı da ödemiyor. Ses hiç sunucudan geçmiyor.

Fikir: durum tutma, hesapla

Senkronizasyonun tamamı tek satır:

elapsed = (now - epoch) mod toplamSüre

epoch yayının kavramsal başlangıcı, toplamSüre playlist'in toplam uzunluğu. elapsed değerini parça sürelerinde yürütünce "hangi parça, kaçıncı saniye" sorusunun cevabı çıkıyor.

Girdiler herkeste aynı olduğu için cevap da herkeste aynı. Yani hiçbir yerde "şu an X çalıyor" diye bir kayıt tutmuyorum; her istemci kendisi hesaplıyor.

Bunun güzel yan etkileri var:

• Sonsuz döngü bedava geliyor. Modulo zaten başa sarıyor, "liste bitti" diye bir durum yok.
• WebSocket gerekmiyor. Herkese sürekli "şimdi buradayız" demek gerekmiyor, çünkü herkes zaten biliyor.
• Ölçeklenme sorunu yok. 10 dinleyici de 10.000 dinleyici de aynı hesabı kendi tarayıcısında yapıyor.

Sunucunun tek işi doğru zamanı ve playlist'i söylemek.

Ses nereden geliyor?

Resmî YouTube IFrame Player API'sinden. Oynatıcı kapağın arkasına gizleniyor, kontrolleri kapalı; dinleyici sadece oynat/duraklat ve ses seviyesini görüyor.

Bu tercihin iki sonucu var:

• Ses YouTube'un CDN'inden doğrudan dinleyiciye gidiyor. Benim sunucumdan tek bayt ses geçmiyor, dolayısıyla dinleyici sayısı arttıkça fatura büyümüyor.
• Oynatma YouTube'un kendi oynatıcısında, onun şartları ve reklamlarıyla gerçekleşiyor. Hak sahipleri ödemesini alıyor.

Sesi indirip kendi sunucumdan yayınlamak teknik olarak mümkün ama projeyi özel kılan şeyi de, hukuki zeminini de yok ediyor. O yüzden hiç o tarafa gitmedim.

İstemci saatine güvenilmez

now değerini Date.now() ile alsam biterdi — ama kullanıcının saati 3 dakika ileri olabilir. O yüzden zaman referansı sunucudan geliyor:

• Sayfa, sunucunun zaman damgasıyla birlikte geliyor; ilk çapa bu.
• /api/now üç kez örnekleniyor, gidiş-dönüşü en kısa olan kazanıyor ve yarısı telafi ediliyor.
• İlerleme performance.now() ile sürüyor. Monotonik olduğu için kullanıcı sistem saatini değiştirse bile bozulmuyor.
• 5 dakikada bir ve sekmeye her dönüşte yeniden hizalanıyor.

Sonra 500 ms'de bir oynatıcının konumu hesaplanan konumla karşılaştırılıyor; 2 saniyeyi aşan sapmada seekTo ile düzeltiliyor.

Reklamı fark etmek

IFrame API'de reklam diye bir kavram yok: onAdStart yok, durum bilgisi reklam sırasında da PLAYING diyor.

Ama bir sızıntı var — reklam çalarken getDuration() parçanın değil, reklamın süresini bildiriyor. Kayıtlı süreyle 5 saniyeden fazla ayrışıyorsa araya reklam girmiş demektir.

Kendi istasyonumdaki 10 parçada kayıtlı süre ile oynatıcının bildirdiği süreyi karşılaştırdım: 10/10 birebir aynı. Yani 5 saniyelik tolerans yanlış alarm vermiyor.

Reklamı engellemiyorum — engelleyemem de, engellememeliyim de; hak sahiplerine ödeme onunla yapılıyor. Sadece iki şey yapıyorum: dinleyiciye "reklam, bitince yayına döneceksin" diyorum ve reklam boyunca boşuna sapma düzeltmesi yapmayı bırakıyorum. Reklam bitince tek hamlede canlıya dönülüyor.

Playlist nerede duruyor?

Üç seçenek var, kurulum sihirbazı hangisini istediğini soruyor:

• YouTube playlist — en kolayı. Listeyi YouTube'da düzenliyorsun, yayın beş dakika içinde uyuyor. Panel de veritabanı da gerekmiyor.
• Upstash Redis — panelden yönetiyorsun, şarkı eklemek için deploy almıyorsun.
• data/playlist.json — liste repoda duruyor.

Ayrıca kaynağı çalışma anında panelden değiştirebiliyorsun; seçim playlist ile birlikte saklandığı için yeniden deploy gerekmiyor.

YouTube kaynağında hoş bir detay çıktı: playlist sayfası zaten her parçanın başlığını, sanatçısını, süresini ve kapağını taşıyor. Yani tüm liste tek bir HTTP isteğiyle çözülüyor — parça başına sorgu yok, API anahtarı bile şart değil.

Yerel mp3'ler

Kayıtlar senin ise YouTube gömmek yerine dosyaları doğrudan yayınlayabiliyorsun. Süre burada kritik, çünkü senkronun tamamı ona dayanıyor.

Bunun için bağımlılıksız bir MP3 çözümleyici yazdım: ID3 etiketlerinden başlık, sanatçı ve gömülü kapak; Xing/LAME başlığından da süre. Kodlayıcının başa ve sona eklediği sessizliği (delay/padding) düşmezsem süre ~40 ms uzun çıkıyor ve saniyeye yuvarlarken bir tam saniye kayabiliyor. Düşünce 0 ms sapma ile ölçüyor.

Yerel dosyalar ayrı bir "mod" değil; kind: "audio" taşıyan parçalar. YouTube parçalarıyla aynı listede durabiliyorlar, oynatıcı parça başına motor değiştiriyor.

Tek uyarı: yerel dosyalarda ses senin sunucundan gidiyor. Yani bant genişliği faturası da lisans sorumluluğu da sana geçiyor.

Kaç kişi dinliyor?

Bunu ucuza yapmak sandığımdan zor. Upstash'in ücretsiz katmanı ayda 500.000 komut ve bu bütçeyi istasyon okumalarıyla paylaşıyorum. Dinleyici başına saniyelik kalp atışı göndermek bütçeyi tek başına bitiriyor.

Çözüm HyperLogLog oldu — kaç dinleyici olursa olsun sabit ~12 KB yer kaplıyor. Üstüne iki karar:

• Kalp atışı 5 dakikada bir.
• Yalnızca ses gerçekten çalarken gönderiliyor. Sayfayı açıp play'e basmayan ziyaretçi hiç komut harcamıyor. Hem daha ucuz hem daha doğru: "dinleyici" zaten dinleyen kişi demek.

Atış başına 2 komut. Bedeli, sayının 5 dakikaya kadar gecikmeli olması — bir radyo için kabul edilebilir.

Paylaşım

X'te paylaşınca her parça kendi kartını gösteriyor. Bunun için /p/[videoId] diye ayrı adresler var; çünkü X, OpenGraph görsellerini adres başına önbelleğe alıyor. Tek adres kullansaydım ilk taranan parçanın kartı bütün paylaşımlarda donup kalırdı.

Instagram tamamen başka çalışıyor: story'ye bağlantı değil görsel gidiyor ve web'de "story'ye gönder" diye bir arayüz yok. Yapılabilecek en iyi şey 1080x1920 bir kart üretip cihazın kendi paylaşım sayfasına dosya olarak vermek. Kullanıcı oradan Instagram'ı seçiyor.

Maliyet

Vercel Hobby + Upstash ücretsiz katman = 0 ₺.

Ses YouTube'un CDN'inden aktığı için dinleyici sayısı arttıkça bant genişliği faturası oluşmuyor. İzlenmesi gereken tek şey Upstash komut bütçesi; o da istasyon önbelleğini 60 saniyeye çekince rahatlıyor.

Neyi çözemedim

• Mobilde arka plan. Tarayıcıyı arka plana alınca müzik duruyor. Gömülü YouTube oynatıcıları arka plan oynatmayı tasarım gereği engelliyor (Premium özelliği) ve PWA dahil hiçbir web tekniği bunu değiştirmiyor.
• Reklam kaybı. Reklam izleyen dinleyici geride kalıyor; sonra canlıya çekiliyor ama parçanın bir kısmını kaçırıyor.
• Karıştırma yok. Herkesin aynı anda aynı parçada olması gerektiği için sıra sabit.

Kurulum

git clone https://github.com/tahsingibi/orbitcast.git my-radio
cd my-radio
npm install
npm run radio:setup
npm run dev

Kurulum sihirbazı istasyon adını soruyor, playlist'in nereden okunacağını seçtiriyor, .env.local dosyasını yazıyor ve ilk listeyi dolduruyor.

Repo boş bir playlist ile geliyor — silmen gereken örnek içerik yok. MIT lisanslı, iki dilli (Türkçe/İngilizce) ve tek zorunlu adım künyeyi kendinle değiştirmek.

Kaynak kod: github.com/tahsingibi/orbitcast